Có một chuyện khá lạ trong đầu tư.

Lúc mua một cổ phiếu, chúng ta thường rất hào hứng. Có thể dành cả buổi để đọc tin, xem biểu đồ, tìm hiểu doanh nghiệp rồi cuối cùng bấm nút mua với một niềm tin khá rõ ràng rằng giá sẽ tăng.

Nhưng đến lúc cần bán, mọi thứ lại khó hơn rất nhiều.

Cổ phiếu tăng 20%, có nên chốt? Chốt lời thì sợ mất hàng.

Giảm 10%, có nên cắt? Cắt lỗ thì sợ cắt ngay đáy.

Doanh nghiệp vẫn tốt nhưng giá đã tăng rất nhiều, có nên giữ tiếp?

Tôi nghĩ câu hỏi “Bán hay giữ?” khó không phải vì chúng ta thiếu thông tin. Nó khó vì mỗi khoản đầu tư đều bị ảnh hưởng ít nhiều bởi cảm xúc.

1. Lúc mua, ai cũng nghĩ về viễn cảnh tích cực

Khi mua một cổ phiếu, chúng ta thường có một câu chuyện đi kèm trong đầu.

Doanh thu có thể tăng, lợi nhuận có thể cải thiện, một dự án có thể được triển khai, một ngành có thể bước vào chu kỳ thuận lợi,...

Mình mua vì tin rằng những điều đó sẽ giúp giá cổ phiếu tăng trong tương lai. Nhưng vài tháng sau, thị trường thay đổi và câu chuyện đã không còn giống lúc ban đầu nữa.

Đó là lúc cần quay lại câu hỏi quan trọng nhất:

“Lý do mình mua cổ phiếu này còn đúng hay không?”

2. Đừng để giá mua trở thành cái neo

“Mình mua giá 50, giờ còn 47. Phải đợi về 50 rồi mới bán.”

Câu này nghe rất quen đúng không? Gần như ai cũng từng gặp trong hành trình đầu tư của mình. Tâm lý của con người luôn là e ngại mất mát. Nhà đầu tư cũng thế, họ sợ việc cắt lỗ, quyết giữ cổ phiếu đến khi về bờ. Nhưng mà cổ phiếu lại không hề có nghĩa vụ phải quay lại đúng mức giá đó chỉ để bạn hòa vốn.

Giá mua rất dễ trở thành một “cái neo”, khiến chúng ta tiếp tục nắm giữ một cổ phiếu chỉ vì không muốn thừa nhận khoản lỗ.

Có một cách có thể giải quyết vấn đề này là bạn hãy tự đặt câu hỏi với bản thân:

“Nếu hôm nay tôi chưa sở hữu cổ phiếu này, tôi có muốn mua nó ở giá hiện tại không?”

Nếu câu trả lời là không, có lẽ bạn nên xem lại lý do mình muốn tiếp tục nắm giữ.

3. Cắt lỗ không phải là thất bại

Cắt lỗ cổ phiếu là một việc làm đau đớn mà nhà đầu tư nào cũng từng trải qua.

3%, 5%, 7%, 10% hay thậm chí là 20%, 30% là những mức lỗ phổ biến trên thị trường. Mỗi khoản lỗ là một nỗi đau, là một phần tài sản mất đi.

Tuy nhiên, chúng ta không nên nhìn nhận việc cắt lỗ là sự thất bại. Đôi khi, những người dám cắt lỗ là những người dũng cảm bậc nhất trên thị trường.

Khi khoản lỗ chỉ mới là 3-5% và bạn nhận ra luận điểm đầu tư đã sai thì việc cắt lỗ sẽ giúp khoản lỗ không bị phình to. Khoản lỗ đã xảy ra, không nên nghĩ về nó nhiều nữa. Điều quan trọng nhất lúc này là bạn sẽ làm gì với số vốn còn lại?

4. Khi nào nên cân nhắc bán?

Theo tôi, có ba trường hợp mà bạn nên cân nhắc bán.

Thứ nhất, luận điểm đầu tư ban đầu đã thay đổi. Khi câu chuyện kỳ vọng lúc mua đã không còn, việc tiếp tục giữ cổ phiếu chỉ khiến mình bỏ lỡ những cơ hội khác.

Thứ hai, giá đã tăng quá xa so với triển vọng. Doanh nghiệp tốt không đồng nghĩa với việc cổ phiếu sẽ tăng mãi. Khi giá đã tăng một đoạn rất xa và phản ánh phần lớn kỳ vọng thì việc chốt lời và giảm tỷ trọng cổ phiếu đó là hoàn toàn hợp lý.

Thứ ba, danh mục mất cân bằng. Khi một cổ phiếu chiếm tỷ trọng quá lớn trong danh mục, một biến động nhỏ của nó cũng đủ khiến danh mục chao đảo. Lúc này, việc giảm tỷ trọng cổ phiếu là điều cần thiết để đảm bảo an toàn cho danh mục.

5. Hãy nghĩ về điểm bán ngay từ khi mua

Bạn nên nghĩ về điểm bán ngay từ khi mua cổ phiếu, chứ không phải đợi đến lúc cổ phiếu biến động.

Ngay từ đầu, bạn nên xác định rằng nếu cổ phiếu tăng thì tôi sẽ bán ở mức giá nào? Chốt lời 10%, 20% hay chờ đợi mức lợi nhuận tốt hơn. Việc xác định trước giá chốt lời giúp bạn chủ động hơn trong việc hiện thực hóa lợi nhuận, tránh trường hợp không kịp bán và mất lãi.

Đồng thời, bạn cũng nên quy ước trước điểm cắt lỗ. Cắt lỗ 5%, 7% hay 10% phụ thuộc vào khả năng chịu đựng nỗi đau của bạn, không có quy định cứng nhắc nào cho nhà đầu tư cả. Điều quan trọng là một khi đã xác định mức cắt lỗ thì bạn phải hành động khi giá chạm mức cắt lỗ này. Không chần chừ, không đắn đo suy nghĩ, không nuối tiếc thì phương pháp mới có thể hiệu quả được.

Đầu tư không phải là cố gắng bảo vệ một quyết định trong quá khứ, mà là đưa ra quyết định tốt nhất với tình hình hiện tại.